021-88540882-3

رسپینا صنعت کاسپینرسپینا صنعت کاسپین

سامانه نیما رادریابید

آفتاب یزد- گروه اقتصادی: کلاهبرداری در سامانه نیما موضوعی است که این روزها بحث محافل مختلف است.سامانه‌ای که بستری است برای معاملات ارزی وارد کنندگان و صادر کنندگان.کلاهبرداران و صرافی‌های متخلف‌، خلاءهای موجود در سازوکار سامانه نیما را یافته و از آنها برای دورزدن این سامانه استفاده کرده اند؛که در صورت عدم تسریع در برخورد با متخلفان و عدم رفع نقاط ضعف به تدریج کارآمدی سامانه نیما به عنوان ابزار مهم دولت در ساماندهی سیستم ارزی صادرات به چالش کشیده خواهد شد.
سامانه نیما از سال گذشته پس از تعدیل سیاست‌های ارزی دولت به عنوان مرجع تعیین نرخ خرید و فروش حواله‌های ارزی تعیین شد و صادرکنندگان و واردکنندگان باید معاملات ارزی خود را در بستر این سامانه به ثبت برسانند.
سوءاستفاده‌کنندگان، راه دور زدن سامانه نیما را پیدا کرده‌اند. سامانه نیما به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارها برای مدیریت بازار ارز به شمار می‌رود که در ماه‌های اخیر توانسته با جذب ارز ناشی از صادرات و اختصاص آن به واردکنندگان برای واردات کالاهای مورد نیاز کشور، نقشی مهم در ثبات ارزی ماه‌های اخیر ایفا کند. اما به تازگی کلاهبرداران و سوءاستفاده گرانی که همواره راه فریبکاری را پیدا می‌کنند، توانسته‌اند از خلاءهای موجود در سازوکار این سامانه برای دورزدن این سامانه استفاده کنند که عدم رسیدگی به آنها می‌تواند این سامانه کارآمد را به چالش بکشاند.
مکانیزم‌های غیرشفاف و رانتی، امضاهای طلایی و بروکراسی‌های پیچیده دولتی در کنار سوءمدیریت و عدم نظارت بر چگونگی اجرای برخی سیاست‌های ارزی سبب شده تا بساط سوءاستفاده به خصوص از سوی دارندگان امضاهای طلایی، همچنان گسترده باشد و هر روز بخشی از آن نمایان شود.

>چند مورد نه چندان کوچک
تخلفات صورت گرفته
دریافت پول از واردکنندگان از طریق سامانه نیما و عدم تخصیص حواله‌های ارزی موردنظر توسط صرافی‌ها و همچنین تاخیر چند ماهه در واریز ارز موردنظر واردکنندگان توسط برخی صادرکنندگان از مهم‌ترین تخلفات رخ داده در ماه‌های اخیر بوده است. همچنین دلالان با ترفندی جدید برای کلاهبرداری از واردکنندگان، دام خطرناکی گسترانده‌اند.تخلف چند صد میلیاردی صرافان در این سامانه که اکنون پرونده حدود۵۰ واردکننده رسمی مالباخته، منتظر تصمیم رئیس کل بانک مرکزی و وزیر صمت است، از جمله یکی از تخلفات رخ داده در این سامانه است.
همچنین صادرکنندگان با تجربه‌ای که برای فرار از بازگشت ارز حاصل از صادرات دست به دامان صادرکنندگان جدید کم تجربه شدند، از سوی صادرکنندگان خوشنام مدیریت می‌شوند، اما این امر باعث افزایش هزینه صادرات و افزایش قیمت کالای صادراتی می‌شود و از سویی تعدد واسطه‌های صادرکننده به آن‌ها کمک می‌کند که تجارتشان بیشتر از یک میلیون یورو نشود. با این اتفاق دیگر نیازی به فروش ارز حاصل از صادرات به سامانه نیما نیست.

>ظهور7 هزار صادر کننده جدید
طبق آمار‌های ارائه شده توسط سازمان توسعه تجارت از سال گذشته تا پایان فروردین ماه سال جاری حدود ۷۸۲۰ صادرکننده جدید در عرصه تجارت کشور ظهور کرده‌اند. این در حالی است که به گفته وی در این مدت صادرات صادرکنندگان باسابقه و شناسنامه دار کاهش یافته است.
گویا تعدادی از صادرکنندگان باتجربه به منظور فرار از سامانه نیما و همچنین مواجه نشدن با عواقب عدم بازگشت ارز با همکاری این صادرکنندگان نوظهور، اقدام به صادرات کالای خود نموده‌اند.

>بیش از ۷ هزار صادرکننده جدید با چه هدفی
پا به میدان تجارت گذاشته اند؟
طبق آمار‌های ارائه شده توسط محمدرضا مودودی سرپرست سازمان توسعه تجارت از سال گذشته تا پایان فروردین ماه سال جاری حدود ۷۸۲۰ صادرکننده جدید در عرصه تجارت کشور ظهور کرده‌اند. این در حالی است که به گفته وی در این مدت صادرات صادرکنندگان باسابقه و شناسنامه دار کاهش یافته است.
گویا تعدادی از صادرکنندگان باتجربه به منظور فرار از سامانه نیما و همچنین مواجه نشدن با عواقب عدم بازگشت ارز با همکاری این صادرکنندگان نوظهور، اقدام به صادرات کالای خود نموده‌اند.
عده‌ای معتقدند که ورود این تعداد از صادرکنندگان جدید به عرصه تجارت به منظور عدم بازگشت ارز‌های صادراتی به کشور صورت گرفته است و به نوعی می‌توان گفت که فرار سرمایه را از طریق این افراد شاهد بوده‌ایم. اما یک نکته در بین صحبت‌های مودودی وجود دارد که علاوه بر موضوع فرار سرمایه از این طریق به یک موضوع جدید در این زمینه دامن می‌زند و آن این است که در این مدت، "میزان صادرات صادرکنندگان اصلی و باسابقه کاهش داشته است". همچنین وی بیان نموده است که "جذابیت فضای صادرات برای کارت‌های جدیدالورود بیشتر از صادرکنندگان شناسنامه دار است".
پرسش این است که آیا صادرکنندگان باسابقه و شناسنامه دار قید صادرات کالا را بعد از یک عمر تجارت زده‌اند یا به شیوه جدیدی برای صادرات خود روی آورده اند؟
قطعاً این که بگوییم همه صادرکنندگان باسابقه و باتجربه قید صادرات را زده‌اند نمی‌تواند درست باشد، بنابراین احتمالاً آن‌ها به شیوه جدیدی برای صادرات کالای خود روی آورده‌اند. این روز‌ها عنوان می‌شود که احتمالاً صادرکنندگان باسابقه برای فرار از عواقب عدم بازگشت ارز صادراتی به کشور و تزریق آن به سامانه نیما، صادرات خود را از طریق همین صادرکنندگان جدید انجام داده‌اند.
مودودی درباره چگونگی شکل گیری صادرکنندگان جدید گفته است: صادرکنندگان خوشنام به خاطر دلواپسی‌ها که به جهت برخی از مصوبه‌ها ایجاد شده است و نگرانی از اینکه لقب قاچاقچی به آن‌ها داده شود تصمیم گرفتند به افرادی که کارت بازرگانی دارند، صادرات کالاهایشان را بسپارند. این واسطه‌ها که تجربه کار ندارند از سوی صادرکنندگان خوشنام مدیریت می‌شوند، اما این امر باعث افزایش هزینه صادرات و افزایش قیمت کالای صادراتی می‌شود و از سویی تعدد واسطه‌های صادرکننده به آن‌ها کمک می‌کند که تجارتشان بیشتر از یک میلیون یورو نشود. با این اتفاق دیگر نیازی به فروش ارز حاصل از صادرات به سامانه نیما نیست.
همچنین پاسخ به این پرسش که ظهور این صادرکنندگان جدید چه عواقبی می‌تواند برای تجارت کشور به همراه داشته باشد نیز می‌تواند حائزاهمیت باشد. برای پاسخ به این پرسش باید گفت: ریشه اصلی ظهور صادرکنندگان جدید به بخشنامه مورخه ۲۸ آبان ۱۳۹۷ بانک مرکزی باز می‌گردد. در آن بخشنامه بانک مرکزی ذکر شده بود که کلیه صادرکنندگان کالا و خدمات مکلف به ارائه تعهد بابت برگشت ارز حاصل از صادرات خود به چرخه اقتصادی کشور هستند.
همچنین در آن بخشنامه آمده بود که صادرکنندگانی که مجموع صادرات سالانه آن‌ها تا یک میلیون یورو می‌باشد از بازگشت ارز حاصل از صادرات و فروش آن در سامانه نیما معاف هستند، اما باقی صادرکنندگان باید درصد مشخصی از ارز حاصل از صادرات خود را به سامانه نیما عرضه می‌کردند. به عنوان نمونه صادرکنندگانی که بین یک تا سه میلیون یورو صادرات داشتند باید ۵۰درصد از ارز حاصل از صادرات خود را به سامانه نیما تزریق می‌کردند.
همچنین یکی دیگر از دلایل ظهور صادرکنندگان جدید برخورد‌های قهری با صادرکنندگان می‌باشد. به تازگی عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی در این مورد گفت: سال قبل بر اساس مصوبه سران قوا در شورای عالی هماهنگی اقتصادی تقریباً اسامی ۱۵۰ شرکت و شخص حقیقی را به قوه قضاییه معرفی کردیم این افراد کسانی هستند که حتی یک دلار از صادراتی که داشته‌اند را برنگردانده‌اند. جالب اینکه این ۱۵۰ شرکت و شخص حقیقی حدود ۴ میلیارد دلار صادرات داشته‌اند البته پرونده این اشخاص به طور جدی در حال بررسی و رسیدگی است.
باید گفت: این گونه برخورد‌ها با صادرکنندگان نیز می‌تواند نقش بیشتری در ظهور صادرکنندگان جدید داشته باشد و صادرکنندگان شناسنامه دار برای حفظ اعتبار خود و فرار از عواقب ناشی از عدم بازگشت ارز به کشور و تزریق آن به سامانه نیما، سعی خواهند کرد صادرکنندگان جدید بیشتری را وارد چرخه تجارت کشور کنند.
از عواقب ظهور صادرکنندگان جدید نیز می‌توان به این مورد اشاره کرد که از آنجایی که این صادرکنندگان تخصص کافی برای صادرات را نداشته و ندارند، ممکن است بازار‌های صادراتی کشور از دست برود. بازار‌های صادراتی که برای به دست آوردن آن‌ها، سال‌ها تلاش صورت گرفته است.
به نظر می‌رسد در شرایطی که این روز‌ها نفت و پتروشیمی که دو منبع ورود ارز به کشور محسوب می‌شدند با تحریم‌های آمریکا مواجه شده اند، دولت باید شرایط سهل تری را برای ورود ارز‌های حاصل از صادرات کالا‌های غیرنفتی به کشور فراهم کند. ادامه روند کنونی و برخورد‌های قضایی با صادرکنندگانی که ارز‌های خود را به کشور بازنگردانده‌اند می‌تواند زمینه ظهور صادرکنندگان جدید بیشتری را فراهم کند و ظهور صادرکنندگان جدید می‌تواند منجر به از دست رفتن بازار‌های صادراتی کشور در درازمدت شود.

>تخلفات صرافی‌ها چگونه است؟
اما معضل دیگر سامانه نیما دریافت پول از واردکنندگان از طریق سامانه نیما و عدم تخصیص حواله‌های ارزی مورد نظر توسط صرافی‌ها و همچنین تاخیر چند ماهه در واریز ارز مورد نظر واردکنندگان توسط برخی صادرکنندگان از مهم‌ترین تخلفات رخ‌داده در ماه‌های اخیر بوده است.
«حسین سعادتی» واردکننده‌ای که در هفته‌های اخیر، به دلیل تخلف یک صرافی از طریق سامانه نیما دچار مشکل شده است، در گفت‌‌و‌گو با ایرنا، گفت: حدود ۲ هفته پیش از طریق سامانه نیما یک صرافی مجوزدار که در شهر اهواز قرار دارد را برای دریافت ارز انتخاب کردیم.
وی افزود: پول را به حساب صرافی واریز کرده و قرار بود که در مدت سه روز ارز مورد نیاز توسط صرافی مورد نظر تامین شود، اما تحقق نیافت، زمانی که این موضوع را پیگیری کردیم مشخص شد که کلاهبرداری کرده است.
این فعال اقتصادی اضافه کرد: در زمان پیگیری این موضوع، متوجه شدیم که این صرافی ۵۰واردکننده دیگر را نیز فریب داده و در مجموع سه هزار میلیارد ریال کلاهبرداری کرده است.
وی ادامه داد: مقام قضایی وارد این پرونده شده و شماری از متخلفان را بازداشت کرده که البته یک نفر از آنها همچنان متواری است.
این وارد کننده خاطر نشان کرد: برای پیگیری این موضوع به بانک مرکزی نیز مراجعه کردیم اما هنوز پاسخ مشخصی را دریافت نکرده‌ایم.
وی گفت: بر اساس دستورالعمل‌های موجود، هیچ صرافی نباید بیش از دو برابر مبلغ سرمایه اولیه، تعهد مالی به مشتریان داشته باشد، اما به علت ضعف در نظارت بر عملکرد صرافی‌ها، این صرافی متخلف حدود ۸۰ برابر سرمایه اولیه خود به مشتریان تعهد داشته که در نهایت کلاهبرداری نیز کرده است.

>ادامه تخلفات
بررسی‌ها نشان می‌دهد که تخلفات صرافی‌ها به پرونده اشاره شده، محدود نمی‌شود و چندین پرونده مشابه دیگر نیز در این رابطه تشکیل شده است.
چندی پیش نیز واردکننده دیگری به ایرنا گفته بود: با وجود واریز پول به حساب یک صرافی بانکی برای دریافت ارز، پس از گذشت سه ماه نتوانستیم ارز مورد نیاز را دریافت کنیم که باعث معطلی محموله‌های وارداتی در گمرکات شمال کشور و خسارت سنگین شد.
وی توضیح داد: قرار بوده که ارز مورد نیاز ما از طریق ارز صادراتی یک مجتمع پتروشیمی تامین شود، اما آن مجتمع پتروشیمی در اجرای تعهدات خود برای انتقال حواله‌های ارزی، چندین ماه تاخیر داشت که واردکنندگان بسیاری را متحمل زیان کرد.
وی افزود: مطلع شده‌ایم که آن مجتمع پتروشیمی متخلف، بجای تخصیص حواله ارز صادراتی از طریق سامانه نیما برای حساب واردکنندگانی که ما به ازای ریالی آن را واریز کرده بودند، ارز خود را با تبانی با صرافی‌های دیگری به چرخش انداخته بود تا سود بیشتری را عاید خود کند و در نهایت پس از گذشت چند ماه حاضر شده که به تعهد قانونی خود در مقابل واردکنندگان عمل کند.

>واکنش بانک مرکزی به تخلف یک صرافی
در سامانه نیما
هر چند بانک مرکزی اخیرا در واکنش به تخلفات چندصد میلیاردی صرافان در این سامانه اعلام کرده که این سامانه قدرت رصد منابع ارزی را به بانک مرکزی داده و نباید به خاطر یک تخلف، اصل کارکرد نیما را مخدوش کرد.
صمد کریمی مدیر اداره صادرات بانک مرکزی در این زمینه گفت: این سامانه قدرت رصد منابع ارزی را به بانک مرکزی داده و نباید به خاطر یک تخلف، اصل کارکرد نیما را مخدوش کرد.
وی در جلسه شورای گفت‌‌و‌گوی دولت و بخش خصوصی در خصوص تغییرات مورد درخواست بخش خصوصی از جمله حذف حدود تعیین شده برای بازگشت ارز صادراتی گفت: بانک مرکزی با این موضوع مخالف است و البته صادر کنندگانی نیز متقاضی ارائه ارز بیشتر از حدود تعیین شده در سامانه نیما بودند که مجوز آن ارائه شده است اما با توجه به اینکه باید نیازهای وارداتی کشور را تامین کنیم، نمی‌توان ضرایب را تغییر داد.
این مقام مسئول در بانک مرکزی به بیان آماری در خصوص میزان بازگشت ارز در سامانه نیما پرداخت و تصریح کرد: از ابتدای راه‌اندازی سامانه نیما ۱۸میلیارد یورو نقل و انتقالات مالی انجام شده که این رقم از ابتدای امسال تاکنون ۵ میلیارد یورو بوده است. بنابراین سامانه نیما به بانک مرکزی این قدرت را داده تا منابع ارزی کشور را رصد و نیازهای ارزی کشور را هم پوشش دهد.
وی اظهار داشت: از ابتدای امسال تاکنون فقط شرکت‌های کوچک و متوسط یک میلیارد دلار در سامانه نیما عرضه کرده‌اند.

>سازوکار سامانه نیما نیازمند نظارت بیشتر
به نظر می‌رسد که با گذشت زمان، سوءاستفاده گران راه‌های دور زدن سامانه نیما و تخلف را یافته‌اند که لازم است سریع‌تر تدبیری برای آن اندیشیده شود.
تداوم این تخلفات و افزایش شمار آنها علاوه بر کاستن از اعتماد ایجاد شده در بین فعالان اقتصادی، می‌تواند کارآمدی سامانه نیما که به عنوان مهم‌ترین ابزار مدیریت ارز مبادلات خارجی به شمار می‌رود را نیز به چالش بکشاند.

تاریخ ارسال: 1398/4/12
تعداد بازدید: 74

ارتباط با ما


شرکت رسپینا صنعت کاسپین

رسپینا صنعت

آدرس : تهران، خیابان شریعتی، نرسیده به پل سید خندان، کوچه موزه، پلاک 8، واحد 8

تلفن : 021-88540882-3

فکس : 021-88514465

طراحی و تولید: ایده پرداز طلوع